Công ty chúng tôi là Công ty xây dựng có phát sinh việc giao khoán thi công xây dựng cho một tổ đội nhân công xây dựng (Khi có công trình thì hay thuê các tổ đội này, và có công trình làm trên 1 năm). Cụ thể, Công ty ký hợp đồng khoán việc thi công xây dựng trực tiếp với người đội trưởng tổ đội. Tổ đội xây dựng nêu trên không phải là doanh nghiệp, không phải là hộ kinh doanh và không có đăng ký kinh doanh riêng. Người đội trưởng tổ đội là người đứng ra ký hợp đồng khoán từng công trình, điều phối nhân công, phân chia công việc trong nội bộ tổ đội và phối hợp với Công ty trong quá trình thực hiện công việc. Trên thực tế, do đặc thù của hoạt động thi công xây dựng, quá trình thực hiện công việc có các yếu tố như: phân công hạng mục thi công, giám sát tiến độ, kiểm tra chất lượng, giám sát an toàn lao động và nghiệm thu khối lượng hoàn thành. Tuy nhiên, Công ty không trực tiếp quản lý nhân sự trong tổ đội theo hình thức quản lý lao động thường xuyên. Các công nhân chịu sự điều hành, giám sát trực tiếp của người đội trưởng tổ đội. Công ty chủ yếu thực hiện việc giao khối lượng công việc, kiểm tra chất lượng, giám sát tiến độ và nghiệm thu kết quả thi công theo hợp đồng khoán. Về việc thanh toán, Công ty chỉ chuyển khoản thanh toán tiền công khoán cho người đội trưởng. Đồng thời, về nghĩa vụ thuế, Công ty chỉ thực hiện khấu trừ 10% thuế thu nhập cá nhân đối với “người đội trưởng”. Tuy nhiên, Công ty còn băn khoăn về nghĩa vụ tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc đối với trường hợp nêu trên và trích thuế TNCN như vậy có sai không. Vì vậy, Công ty kính đề nghị Cơ quan Bảo hiểm xã hội hướng dẫn, làm rõ các nội dung sau:
1. Trường hợp Công ty ký hợp đồng khoán việc thi công xây dựng với người đội trưởng tổ đội; các công nhân trong tổ đội chịu sự điều hành, giám sát trực tiếp của người đội trưởng; Công ty không trực tiếp quản lý người lao động về thời gian làm việc, kỷ luật lao động, tiền lương hằng tháng mà chỉ giao khoán khối lượng công việc, giám sát tiến độ, kiểm tra chất lượng và nghiệm thu kết quả thi công, thì quan hệ này có bị xác định là quan hệ lao động thuộc đối tượng phải tham gia BHXH bắt buộc hay không?
2. Việc Công ty đã thực hiện khấu trừ 10% thuế TNCN chỉ với “người đội trưởng” có làm thay đổi, loại trừ hoặc ảnh hưởng đến nghĩa vụ tham gia BHXH bắt buộc cả tổ đội đó hay không? Và trích thuế TNCN chỉ với người đội trưởng này có hợp lý không?
3. Trường hợp Cơ quan BHXH xác định các cá nhân trong tổ đội thuộc đối tượng phải tham gia BHXH bắt buộc và phát sinh truy thu, kính đề nghị Cơ quan BHXH hướng dẫn rõ đối tượng bị truy thu là: • Công ty chúng tôi, với tư cách là đơn vị giao khoán, ký hợp đồng khoán việc và nghiệm thu kết quả thi công; • Hay Người đội trưởng tổ đội xây dựng, với tư cách là người đại diện nhận khoán, trực tiếp điều hành, quản lý và phân chia thu nhập cho các công nhân; Công ty kính đề nghị Cơ quan xem xét, có ý kiến hướng dẫn để Công ty có căn cứ thực hiện đúng quy định pháp luật, hạn chế rủi ro phát sinh trong quá trình thực hiện hợp đồng khoán thi công xây dựng với tổ đội nhân công. Công ty xin trân trọng cảm ơn.
TRẢ LỜI
Liên quan đến nội dung câu hỏi, Bảo hiểm xã hội Việt Nam trả lời như sau:
1. Về đối tượng tham gia BHXH, BHYT, BHTN bắt buộc
Theo quy định tại điểm a khoản 1 Điều 2 Luật Bảo hiểm xã hội số 41/2024/QH15; điểm a khoản 1 Điều 12 Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo hiểm y tế số 51/2024/QH15; điểm a khoản 1 Điều 31 Luật Việc làm số 74/2025/QH15, người làm việc theo hợp đồng lao động không xác định thời hạn, hợp đồng lao động xác định thời hạn từ đủ 01 tháng trở lên, kể cả trường hợp các bên thỏa thuận bằng tên gọi khác nhưng có nội dung thể hiện về việc làm có trả công, tiền lương và sự quản lý, điều hành, giám sát của một bên, thuộc đối tượng tham gia BHXH, BHYT, BHTN theo quy định của pháp luật tương ứng.
Bên cạnh đó, khoản 1 Điều 13 Bộ luật Lao động năm 2019 quy định: Trường hợp hai bên thỏa thuận bằng tên gọi khác nhưng có nội dung thể hiện về việc làm có trả công, tiền lương và sự quản lý, điều hành, giám sát của một bên thì được coi là hợp đồng lao động.
2. Về xác định bản chất quan hệ giữa doanh nghiệp với đội trưởng và các thành viên trong tổ đội thi công
Trường hợp đội trưởng và tổ đội chủ động tổ chức, phân công nhân lực, lựa chọn phương thức thi công, tự chịu trách nhiệm về tiến độ, chất lượng và kết quả công việc; Công ty không trực tiếp quản lý người lao động theo hình thức quản lý lao động thường xuyên về thời gian làm việc, kỷ luật lao động, tiền lương hằng tháng mà chỉ giao khoán khối lượng công việc, giám sát tiến độ, kiểm tra chất lượng và nghiệm thu kết quả thi công; quan hệ giữa các bên không có nội dung mang bản chất của quan hệ lao động theo khoản 1 Điều 13 Bộ luật Lao động năm 2019. Trường hợp này Công ty và người lao động không thuộc đối tượng tham gia BHXH bắt buộc.
Ngược lại, trường hợp mặc dù hợp đồng được đặt tên là hợp đồng giao khoán thi công nhưng trên thực tế Công ty trực tiếp phân công, bố trí, quản lý, điều hành, giám sát quá trình làm việc của từng cá nhân và trả công, tiền lương, và quan hệ giữa hai bên có đầy đủ bản chất của quan hệ lao động theo quy định tại khoản 1 Điều 13 Bộ luật Lao động năm 2019, thì quan hệ này được xác định là hợp đồng lao động. Khi đó, Công ty và những người lao động trong tổ đội thuộc đối tượng tham gia BHXH bắt buộc nếu đáp ứng điều kiện theo quy định tại điểm a khoản 1 Điều 2 Luật Bảo hiểm xã hội năm 2024.
Như vậy, việc xác định người lao động thuộc đối tượng tham gia BHXH bắt buộc phải căn cứ vào bản chất quan hệ giữa các bên, nội dung thỏa thuận và tình hình thực tế tổ chức, thực hiện công việc; không chỉ căn cứ vào tên gọi của hợp đồng hoặc hình thức thanh toán tiền công.
3. Về việc khấu trừ 10% thuế thu nhập cá nhân đối với người đội trưởng
Việc Công ty thực hiện khấu trừ thuế thu nhập cá nhân đối với người đội trưởng không phải là căn cứ để xác định hoặc loại trừ nghĩa vụ tham gia BHXH bắt buộc của người đội trưởng và các công nhân trong tổ đội.
Nghĩa vụ tham gia BHXH bắt buộc được xác định căn cứ vào quy định của pháp luật về BHXH và bản chất quan hệ giữa các bên; không căn cứ vào việc Công ty đã thực hiện khấu trừ thuế thu nhập cá nhân hay chưa.
Đối với nội dung khấu trừ thuế thu nhập cá nhân 10% đối với người đội trưởng, đề nghị Công ty đối chiếu quy định của pháp luật về thuế thu nhập cá nhân để xác định tính chất khoản thu nhập, đối tượng nhận thu nhập và nghĩa vụ khấu trừ thuế tương ứng. Nội dung này không thuộc lĩnh vực quản lý của cơ quan BHXH.
Bảo hiểm xã hội Việt Nam cung cấp các quy định của pháp luật có liên quan để Công ty được biết và thực hiện theo quy định.
Bình luận